Lekcja historii: Jak Czechosłowacja zadebiutowała na Mundialu (cz. 2)

Towarzyski mecz z Anglikami zakończył selekcję przed wyjazdem reprezentacji Czechosłowacji na Mistrzostwa Świata we Włoszech. Karel Petrů z 72 zawodników wybrał najpierw 22-osobowy skład (dwóch bramkarzy i 20 graczy z pola), który tuż przed turniejem, musiał jeszcze pomniejszyć o kolejne cztery nazwiska. Ścisła mundialowa kadra miała bowiem liczyć 18 piłkarzy…

Petrů z ciężkim sercem zrezygnował ze słowackiego defensora Ferdinanda Daučíka (30/05/1910, Slavia Praha) oraz z trzech pomocników: Adolfa Šimperskiego (05/08/1909, Slavia Praha), Ericha Srbeka (04/06/1908, Sparta Praha) i Františka Šterca (27/0/1912, SK Židenice). Wszyscy ci gracze zostali na liście rezerwowych, ale… i tak zaliczono im udział w MŚ.

Squadra

Jak widać poniżej, aż 16 zawodników, którzy pojechali reprezentować Czechosłowację na Półwysep Apeniński, to gracze Sparty lub Slavii Praga, tj. dwóch najstarszych i najbardziej utytułowanych klubów w kraju (jak wówczas, tak i obecnie). Tylko rezerwowy golkiper Patzel z Teplic (w źródłach występuje zamiennie pod niemieckim imieniem Ehrenfried i jego czeskim odpowiednikiem Čestmír) oraz napastnik Silný z francuskiego Nimes (wiele osób błędnie podaje stołeczną Spartę jako klub, którego barwy bronił jadąc na Mundial) reprezentują inny zespół.

…………………….…………………….

Osiemnastka wybrańców Karla Petrů:

Bramkarze: František Plánička (ur. 02/06/1904, klub: Slavia Praha), Ehrenfried (Čestmír) Patzel (02/12/1914, Teplitzer FK),

Obrońcy: Jaroslav Burgr (07/03/1906, Sparta Praha), Josef Čtyřoký (30/09/1906, Sparta Praha), Ladislav Ženíšek (07/03/1904, Slavia Praha),

Pomocnicy: Jaroslav Bouček (13/11/1912, Sparta Praha), Antonín Vodička (01/03/1907, Slavia Praha), Josef Košťálek (31/08/1909, Sparta Praha), Rudolf Krčil (05/03/1906, Slavia Praha), Štefan Čambal (17/12/1908, Slavia Praha), Vlastimil Kopecký (14/10/1912, Slavia Praha),

Napastnicy: František Junek (17/01/1907, Slavia Praha), Géza Kalocsay (30/05/1913, Sparta Praha), Oldřich Nejedlý (26/12/1909, Sparta Praha), Antonín Puč (16/05/1907, Slavia Praha), Josef Silný (23/01/1902, AC Olympique Nimes, Francja), František Svoboda (05/07/1905, Slavia Praha), Jiří Sobotka (06/06/1911, Slavia Praha).

…………………….…………………….

Gracz napadu Géza Kalocsay miał węgierskie korzenie. Madziarskich przodków miał również Štefan Čambal, ale popularnego „Pištę” uznawano powszechnie za jedynego Słowaka pośród kadrowiczów (gdyby nie jego obecność, o kadrze tej można by pisać Czesi a nie Czechosłowacy). Kapitanem wybrany został charyzmatyczny bramkarz Slavii – František Plánička. Za każdy dzień na mistrzostwach każdy z kadrowiczów miał obiecane 100 czeskich koron…

Być może młodszych czytelników tego tekstu, dziwić będzie fakt, że na Mundial pojechało tylko trzech defensorów? To efekt ówczesnego ustawienia taktycznego. Podczas kiedy większość europejskich reprezentacji grała już nowym systemem WM, wymyślonym przez trenera Arsenalu Herberta Chapmana, Czechosłowacy stosowali jeszcze „starą” taktykę, z dwoma obrońcami, trzema pomocnikami i pięcioma napastnikami ustawionymi w jednej linii. Nie było to jednak to słynne, oklepane wręcz angielskie kick and rush. Gracze Petrů byli bowiem bardzo dobrze wyszkoleni technicznie, reprezentowali, podobnie jak Austria i Węgry, „Dunajską szkołę” krótkich podań, a w ich grze sporo było elementów zaskoczenia i niekonwencjonalnych zagrań.

Campionato

Kapitan w bramce - František Plánička. Jedna z legend czechosłowackiej piłki (fot. slavia.cz)

W Europie do eliminacyjnych bojów o włoski turniej przystąpiły 22 zespoły. Prócz Czechosłowacji i teamu gospodarzy, awans wywalczyły Szwecja, Hiszpania, Węgry, Austria, Szwajcaria, Rumunia (kosztem faworyzowanej Jugosławii), Holandia, Belgia oraz Niemcy i Francja. W Ameryce Południowej, choć początkowo do eliminacji zgłosiły się cztery reprezentacje, ostatecznie… nie rozegrano żadnego meczu. Przed startem zmagań wycofały się bowiem drużyny Peru i Chile i dzięki temu Brazylia z Argentyną awansowały bez walki. Azja i Afryka wystawiły po jednym przedstawicielu. Odpowiednio Palestyna i Egipt spotkały się w dwumeczu, którego zwycięzca – reprezentacja „Faraonów”, także pojechała do Włoch. Amerykę Północną i Karaiby reprezentować miał (po odpadnięciu Haiti i Kuby) zwycięzca potyczki Stany Zjednoczone – Meksyk. Tyle że zamiast spotkać się na boisku, obie reprezentacje od razu udały się do Europy, licząc że któryś z uczestników w ostatniej chwili odmówi jednak udziału w imprezie i zarówno Amerykanie, jak i „El Tri” zagrają w finałowym turnieju. Tak się jednak nie stało i obie jedenastki musiały stoczyć mecz eliminacyjny na miejscu – na trzy dni przed otwarciem Mundialu. W Rzymie „Jankesi” wygrali 4:2 i Meksyk musiał wracać do domu, stając się zarazem jedyną drużyną, która przyjechała na MŚ, ale nie rozegrała tam ani spotkania…

Aby uniknąć meczów faworytów już w 1/8 finału zdecydowano się na podzielenie uczestników na osiem rozstawionych i osiem nie rozstawionych reprezentacji. Długo i burzliwie dyskutowano nad tym, które ekipy powinny znaleźć się, w której grupie. Ostatecznie zadecydowano, że rozstawione zostaną Włochy, Austria, Brazylia, Węgry, Niemcy, Argentyna, Holandia i… Czechosłowacja.

Inaczej niż na poprzednich MŚ, we Włoszech nie było fazy grupowej a turniej rozegrano systemem pucharowym (przegrywający odpadał), dlatego też rozegrano najmniej spotkań w historii MŚ. Ponieważ nie było jeszcze telewizji (za to po raz pierwszy przekazywano transmisje radiowe aż do 12 krajów-uczestników Mundialu), która dziś pewnie by protestowała, wszystkie mecze pierwszej rundy odbyły się na ośmiu stadionach tego samego dnia i o jednakowej porze. Taką samą praktykę zastosowano zresztą również w podczas ćwierć- i półfinałów.

Osłabienie Argentyny i Brazylii, brak Urugwaju, Jugosławii i drużyn brytyjskich – w tej sytuacji największym faworytem rozgrywanego na przełomie maja i czerwca turnieju byli gospodarze, którym – w powszechnej opinii – zagrozić mogli jedynie Niemcy (o włosko-niemieckim finale marzył sam Duce), Austriacy, Węgrzy bądź Hiszpanie. Nie przypuszczano tylko, że faworyzowani gospodarze będą mieli tak trudną drogę do finału.

Romania, Svizzera, Germania e Italia

Czechosłowacy, którzy do Triestu, gdzie 27. maja rozegrać mięli swój pierwszy mecz z Rumunią pojechali z Pragi pociągiem przez Wiedeń, stanęli naprzeciw swym pierwszym rywalom bez niespodzianek w składzie. Jedenastkę Plánička – Ženíšek, Čtyroký – Košťálek, Čambal, Krčil – Junek, Silný, Sobotka, Nejedlý, Puč można było z łatwością przepowiedzieć obserwując mecze przed Mundialem (choćby ten udany występ przeciwko Anglii). Początek meczu słaby w wykonaniu Czechosłowaków. Grający z wiejącym od morza wiatrem Rumuni mieli przewagę, którą duokumentowali już w 11. minucie. Pláničkę pokonuje pochodzący z Wegier Ştefan (niegdyś István) Dobay. Przybysze znad Wełtawy grają niemrawo, bez ładu i składu. Tylko niesamowitemu szczęściu i kunsztowi swojego bramkarza zawdzięczają, że do przerwy przegrywają zaledwie jednym golem. Rumuni na dobre zadomowili się bowiem przed ich polem karnym.

Po zmianie stron wiatr znad Adriatyku jest już sprzymierzeńcem Czechosłowaków. Petrů nakazuje swym piłkarzom grę po ziemi. Na efekty trzeba czekać tylko pięć minut. Po dwójkowej akcji Sobotka – Nejedlý piłka trafia do Antonína Puča a ten się nie myli. 1:1! 17 minut później w zamieszaniu pod bramką strzeżoną przez Vilmosa Zomboriego najlepszą orientację i najwięcej zimnej krwi zachowuje Oldřich Nejedlý, wyprowadzając Czechosłowaków na prowadzenie! Przez pozostałe 20 minut nasi południowi sąsiedzi już tylko się bronią, odpierając jeden atak Rumunów za drugim. Ostatni gwizdek sędziego i awans do ćwierćfinału staje się faktem. Gra nie zachwyca, zwycięstwo jest szczęśliwe, ale wynik idzie w świat.

Na innych stadionach imponująco rywalizację rozpoczęli gospodarze, którzy w pierwszym meczu rozgromili aż 7:1 – cały czas odczuwających trudy pojedynku z Meksykiem – piłkarzy Stanów Zjednoczonych. Hat-trickiem popisał się Schiavio. Mecz ten pokazał także, w jakiej atmosferze toczyć się będą mistrzostwa. Włosi na boisko wbiegli z wielką flagą państwową, a w czasie hymnu obowiązkowo wznieśli ręce w charakterystycznym faszystowskim pozdrowieniu… W innych spotkaniach Niemcy wygrywają 5:2 z Belgią (tu hat-trick Conena), austriacki „Wunderteam”, w barwach którego wystąpił również były reprezentant Czechosłowacji – Josef „Pepi” Bican, po dogrywce eliminuje Francję (3:2), Hiszpania wygrywa z Brazylią 3:1 (bramkarz Hiszpanii, Ricardo Zamora obronił jedenastkę wykonywaną przez Brazylijczyka Valdemara de Brito. Był to pierwszy obroniony rzut karny w historii MŚ), a Węgry z Egiptem (4:2). Szwajcaria 3:2 pokonuje Holandię a Szwecja w takich samych rozmiarach rozprawia się z Argentyną.

Łowca goli Antonín "Toník" Puč (fot. slavia.cz)

Na ćwierćfinałową potyczkę ze Szwajcarią cztery dni później Czechosłowacy muszą przenieść się do Turynu. Z ok. 12 tysięcy widzów, którzy tamtego dnia zasiedli na stadionie im. Mussoliniego prawie połowa to kibice Helwetów. Na szczęście było też… kilka tysięcy holenderskich sympatyków, którzy po odpadnięciu „Oranjes” po porażce właśnie ze Szwajcarią, kibicowali teraz Czechosłowakom. W meczowej kadrze zachodzi tylko jedna zmiana. Ponieważ cały czas padał deszcz i teren do gry był ciężki, w środku ataku Josefa Silnégo – wbrew nazwisku słabszego fizycznie – zastępuje František Svoboda, przezywany przez kolegów „Bonellem”. Za wstawienie do składu napastnik Slavii odpłaca się zdobyciem gola w 24. minucie spotkania, wyrównując w ten sposób wynik meczu na 1:1, bowiem 6 minut wcześniej czechosłowacką obronę udało się przechytrzyć Leopoldowi „Poldiemu” Kielholzowi.

Remisem kończy się też pierwsza połowa. „Lwy” znad Wełtawy prezentują się w niej o niebo lepiej, niż w pierwszej części meczu z Rumunią i tym razem to przeciwnicy mają szczęście, że nie przegrywają jeszcze różnicą 2-3 bramek. Nikogo więc, może poza włoskimi dziennikarzami upatrującymi zdecydowanego faworyta w ekipie Helwetów, nie może dziwić, iż tuż po zmianie stron Czechosłowacy wychodzą na prowadzenie. Gola zdobywa Jiří Sobotka, jeden z piątki najsatrszych kadrowiczów. Choć Svoboda, Puč i spółka nadal mają przewagę, z kolejnego trafienia cieszą się jednak 12 minut przed końcem goście. A najbardziej jego autor – Willy Jäggi. Remis nie trwa jednak długo. 82. minuta i po raz kolejny zwycięską bramkę na tym Mundialu zdobywa Olda Nejedlý. Jego zespół wygrywa zasłużenie a wynik, tj. zwycięstwo tylko jedną bramką nie oddaje w pełni przebiegu spotkania. Czechosłowacja jest w półfinale, bardzo blisko medalowej strefy!

By jednak stanąć na którymś z dwóch najwyższych stopniów podium trzeba będzie pokonać Niemców, którzy w ćwierćfinale nie dali szans Szwedom (2:1), podobnie jak Austriacy Węgrom (2:1). Najbardziej zacięty pojedynek w 1/4 stoczyli jednak Włosi. Po 90 minutach i dogrywce w spotkaniu z Hiszpanią remis 1:1 nie zmienia się (kolejny bardzo dobry występ Zamory). By wyłonić czwartego półfinalistę potrzebna jest więc dodatkowa potyczka (zgodnie z przepisami odbywa się nazajutrz – nie było wtedy jeszcze serii rzutów karnych), w której gospodarze wygrywają skromnie 1:0, dzięki trafieniu Giuseppe Meazzy (niemiłosiernie sponiewierany przez Włochów Zamora nie był już w stanie zagrać. w tym meczu Zastąpił go Joan Josep Nogués Portalatín).

Półfinał przeciwko uznawanym (przynajmniej przez opinię publiczną w kraju) za znacznie silniejszych niż ekipa Czechosłowacji Niemcom ma zostać rozegrany w Rzymie. Czesi przenoszą się więc z północy na południe kraju, zatrzymując się w niewielkim miasteczku Frascati, niedaleko włoskiej stolicy. Właśnie tam 18-osobowa kadra przygotowuje się do spotkania, którego waga i stopień trudności mają znacznie przewyższać te dwa rozegrane poprzednio. Piłkarze po raz pierwszy odczuwają, że ich rodacy w kraju wierzą w nich i bardzo na nich liczą. Niemal każdy członek kadry dostaje dziesiątki listów i telegramów z gratulacjami, życzeniami i słowami wsparcia. Do hotelu, w którym mieszka ekipa Petrů przychodzi nawet paczka z… tradycyjnymi czeskimi wiśniowymi knedlikami ze śmietaną i białym serem, by zawodnicy – jak napisał nadawca – nie musieli jeść w kółko tylko włoskiego makaronu…

Niemcy pojawiają się na boisku w koszulkach ze swastyką, witając się z widownią faszystowskim pozdrowieniem. Petrů ponownie dokonał jednej tylko zmiany w składzie. Tym razem wymusiły ją nie warunki atmosferyczne a uraz. Kontuzjowanego Ladislava Ženíška zastąpił Jaroslav Burgr i… zagrał koncertowo. Podobnie zresztą, jak i reszta kolegów. Stereotypowo grający, przewidywalni Niemcy nie są w stanie przedrzeć się przez czechosłowacką defensywę, a jeśli już im się to uda, na posterunku jest niezawodny Plánička. Jego kompani w polu radzę sobie równie dobrze. Grają szybką piłkę, pełną krótkich podań, często na jeden dotyk. W 21. minucie przed Willibaldem Kressem w bramce pojawia się nagle osamotniony Nejedlý. Napastnik Sparty takich sytuacji nie marnuje. 1:o! Do przerwy rezultat się już nie zmienia. Wprawdzie niedługo po jej zakończeniu do remisu doprowadza Rudolf Noack, ale potem na boisku istnieje już tylko jedna drużyna. Jedna drużyna i… jeden łowca goli! Oldřich Nejedlý po godzinie gry zdobywa swoją drugą, a 20 minut później – kompletując hat-trick – także trzecią bramkę w tym meczu. Jego gole dały Czechosłowakom finał!

Po lewej: kapitan reprezentacji Niemiec Fritz Szczepan ściska dłoń czeskiego bramkarza Františka Plánički przed rozpoczęciem półfinału MŚ 1934. Po prawej: jedna z interwencji Plánički w tym meczu. Asekurują go (od lewej) Krčil, Burgr i Košťálek (sport.cz)

Choć tak naprawdę, ten hat-trick FIFA przyznała mu dopiero po… 72 latach. Przez tak długi czas w wielu źródłach jego trzeci gol w meczu z Niemcami przypisywano bowiem błędnie Rudolfowi Krčilowi. A wszystko za sprawą Niemców. Ci przegrali półfinał, więc chcieli przynajmniej, by w klasyfikacji najlepszych strzelców turnieju ich piłkarz był górą. A Edmund Conen, podobnie jak Włoch Angelo Schiavio, miał na tym Mundialu cztery bramki. Gdyby Nejedlemu uznać wszystkie trzy trafienia z półfinałowej potyczki oznaczałoby to, iż napastnik Sparty zdobył we Włoszech pięć goli i jest lepszy od dwójki „faszystów”. Do tego ani Niemcy, ani Włosi nie chcieli dopuścić. Mistyfikacja się udała. Dopiero w 2006 roku, czyli już 16 lat po śmierci kanoniera Nejedlego FIFA przyznała się do błędu i przyznała, że tamtego czerwcowego wieczora w Rzymie zdobył nie dwie a trzy bramki… „- Zdobyłem wtedy trzy gole, dzięki którym przeżyłem najpiękniejsze 90 minut mojego życia” – odpowiadał zawsze pytany o tamten mecz Nejedlý.

Ale wróćmy do turnieju. Czechosłowacy zagrają o złoto! Nie będzie zatem faszystowskiego, niemiecko – włoskiego finału. Jeżeli zwycięstwo z Rumunią było dla kibiców w Czechosłowacji – mimo rozstawienia – małą niespodzianką, wygrana ze Szwajcarią sporym zaskoczeniem, to triumf nad Niemcami uznano w kraju za sensację a fakt, że Czechosłowacy zagrają o złoto – za mega-sensację! Ich przeciwnikiem będą (oczywiście) Włosi. Squadra Azzurra w drugim półfinale wygrywa za sprawą gola Enrico Guaity 1:0 z Austrią słynnego trenera Hugo Meisla. Austrią, która potem przegrywa także swój ostatni mecz na tym Mundialu, ulegając w spotkaniu o 3. miejsce Niemcom 2:3…

>>> Ciąg dalszy nastąpi

.

/źródła: fifa.com, sport.onet.pl, sport.cz, sport.pl, dziennik.pl, mundial.wp.pl, interia.pl, fotbal.cz, fotbal-historie.7x.cz, wikipedia.org/